Câu 1 Phần II · Đề chính thức Sinh học 2026 (Bộ GD&ĐT) – mã đề 0401

Sinh học 2026 · Có lời giải chi tiết

Câu 1.

Hình bên thể hiện cấu trúc của một gene trên NST X, không có allele tương ứng trên NST Y và mRNA ở hai giới (cái và đực) của một loài côn trùng. Biết rằng, hai bộ ba kết thúc TAG và TAA lần lượt nằm ở phía đầu tận cùng của exon E3 và E5; các thành phần khác (không được mô tả trên hình) của tiền mRNA hoặc mRNA trưởng thành ở hai giới là giống nhau; chuỗi polypeptide hoàn chỉnh là sản phẩm của quá trình dịch mã đã được cắt bỏ amino acid mở đầu; XX quy định giới tính cái, XY quy định giới tính đực.

gene gồm vùng điều hòa, các exon E1 (300 bp), E2 (273 bp), E3 (297 bp), E4 (300 bp), E5 (303 bp) xen kẽ intron và vùng kết thúc; ATG ở đầu E1, TAG ở cuối E3, TAA ở cuối E5. mRNA trưởng thành ở giới cái gồm E1-E2-E4-E5 (AUG…UAA); ở giới đực gồm E1-E2-E3-E4-E5 (AUG…UAG…UAA)
  • a)

    Phân tử tiền mRNA ở giới cái dài hơn ở giới đực.

    Sai
  • b)

    Phân tử mRNA trưởng thành ở giới cái và ở giới đực có trình tự nucleotide khác nhau.

    Đúng
  • c)

    Chuỗi polypeptide hoàn chỉnh ở giới cái nhiều hơn ở giới đực 102 amino acid.

    Đúng
  • d)

    Ở giới đực, đột biến thay thế cặp T-A thành cặp C-G làm bộ ba TAA biến đổi thành bộ ba CAA dẫn đến thay đổi chiều dài chuỗi polypeptide.

    Sai
Lời giải

a) Sai: hai giới có cùng gene nên phân tử tiền mRNA giống nhau; sự khác nhau chỉ xuất hiện sau khi cắt intron và nối exon.

b) Đúng: mRNA trưởng thành ở giới cái gồm E1-E2-E4-E5, ở giới đực gồm E1-E2-E3-E4-E5.

c) Đúng: giới cái dịch mã từ AUG ở E1 đến UAA cuối E5: (300 + 273 + 300 + 303) : 3 = 392 codon, trừ codon kết thúc và amino acid mở đầu được 390 amino acid. Giới đực dừng ở UAG cuối E3: (300 + 273 + 297) : 3 = 290 codon, tương ứng 288 amino acid. Chênh lệch 390 – 288 = 102 amino acid.

d) Sai: ở giới đực, dịch mã đã dừng tại UAG cuối E3, nên đột biến biến TAA (cuối E5) thành CAA không làm thay đổi chiều dài chuỗi polypeptide.