Đề chính thức Sinh học 2025 (Bộ GD&ĐT) – mã đề 0401

Ốc bươu vàng có nguồn gốc từ nơi khác, được di nhập vào Việt Nam rồi thích nghi và phát triển mạnh ở môi trường mới, nên được gọi là loài ngoại lai.

Chọn B.

Đảo Madagasca tách khỏi lục địa Ấn Độ tạo ra cách li địa lí giữa hai nhóm ếch; qua thời gian dài, hai nhóm tích lũy khác biệt và hình thành hai loài mới ở hai khu vực địa lí khác nhau. Đây là hình thành loài khác khu vực địa lí.

Chọn B.

Trước khi thả cá: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut. Thả cá pecca (ăn cá rutilut) thêm một bậc dinh dưỡng, chuỗi thức ăn được kéo dài: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut → cá pecca.

Cá pecca làm cá rutilut giảm, động vật phù du tăng và ăn nhiều vi khuẩn lam hơn; N, P được chuyển lên tích lũy trong sinh khối các bậc dinh dưỡng phía trên nên hàm lượng $\mathrm{NO_3^-}$, $\mathrm{PO_4^{3-}}$ trong nước giảm. Các phương án còn lại sai: cá rutilut ăn động vật phù du chứ không ăn vi khuẩn lam, số lượng cá rutilut giảm chứ không tăng, cá pecca ăn cá rutilut chứ không dùng muối khoáng.

Chọn A.

Pha S của kì trung gian là pha tổng hợp DNA: mỗi NST nhân đôi thành NST kép gồm 2 chromatid dính nhau ở tâm động. Đóng xoắn và phân li NST diễn ra trong quá trình phân bào.

Chọn B.

San hô chỉ sống được trong khoảng 18 °C – 30 °C, nên đây là giới hạn sinh thái về nhiệt độ của san hô: 18 °C là giới hạn dưới, 30 °C là giới hạn trên. Vượt quá 30 °C san hô không sinh trưởng được.

Chọn D.

Thực vật chỉ đồng hóa được nitrogen ở dạng $\mathrm{NH_4^+}$, nên $\mathrm{NO_3^-}$ hấp thụ vào phải được khử: $\mathrm{NO_3^-}\rightarrow\mathrm{NO_2^-}\rightarrow\mathrm{NH_4^+}$.

Chọn A.

Cốc 1 để ngoài sáng: rong đuôi chó quang hợp, thải $\mathrm{O_2}$; bọt khí tích lại ở đáy ống nghiệm úp ngược nên mực nước trong ống 1 giảm, và que diêm còn tàn lửa sẽ bùng cháy. Cốc 2 để trong tối: không quang hợp, gần như không có bọt khí, mực nước trong ống 2 gần như không đổi.

Chọn A.

Giai đoạn đầu của chu trình Calvin là cố định $\mathrm{CO_2}$: enzyme Rubisco gắn $\mathrm{CO_2}$ vào RuBP tạo 3-PGA. $\mathrm{O_2}$ là sản phẩm của pha sáng, $\mathrm{NADP^+}$ là sản phẩm của chu trình Calvin.

Chọn B.

Hai loài khác nhau cùng sống trong một khu vực và sử dụng chung nguồn thức ăn nên cạnh tranh nhau về nguồn sống: đó là quan hệ cạnh tranh khác loài.

Chọn D.

Sinh vật phân giải (chủ yếu là vi khuẩn, nấm) phân giải chất hữu cơ trong xác sinh vật thành chất vô cơ trả lại môi trường. Thực vật và tảo lam là sinh vật sản xuất, động vật là sinh vật tiêu thụ.

Chọn C.

Sa mạc hóa là quá trình thoái hóa đất ở các vùng khô hạn, do mất rừng, khai thác quá mức đất nông nghiệp và biến đổi khí hậu.

Chọn C.

Con trai II-1 bị bệnh có kiểu gene mm, nhận m từ cả bố và mẹ; bố mẹ không bệnh nên I-1 và I-2 đều là Mm. Con gái II-2 không bệnh nên có kiểu gene MM hoặc Mm (tỉ lệ $\dfrac{1}{3}:\dfrac{2}{3}$).

Xác suất cặp II-2 × II-3 (mm) sinh con bị bệnh là $\dfrac{2}{3}\cdot\dfrac{1}{2}=\dfrac{1}{3}$, không phải 25%.

Chọn C.

Nuôi cấy hạt phấn, lưỡng bội hóa rồi nuôi cấy tế bào để tạo cây lưỡng bội (thuần chủng về tất cả các gene) là kĩ thuật nuôi cấy tế bào thực vật, thuộc công nghệ tế bào.

Chọn D.

Thiên tai làm chết phần lớn cá thể một cách ngẫu nhiên, khiến một allele biến mất không phụ thuộc vào giá trị thích nghi của nó: đây là tác động của phiêu bạt di truyền (các yếu tố ngẫu nhiên).

Chọn D.

Quần thể II có đáy tháp rất rộng (nhóm tuổi trước sinh sản chiếm tỉ lệ cao), còn quần thể III có đáy tháp hẹp hơn phần giữa, nên tỉ lệ sinh của quần thể III thấp hơn quần thể II.

Các phương án khác sai: ở quần thể I nhóm từ 75 tuổi trở lên ở nữ cao hơn ở nam; ở quần thể III nhóm 30–60 tuổi chiếm tỉ lệ cao hơn nhóm 0–30 tuổi; nhóm 0–15 tuổi của quần thể II cao hơn quần thể III.

Chọn C.

Chi trước của sư tử biển, cá sấu và mèo có cùng kiểu cấu tạo xương dù chức năng khác nhau: đây là các cơ quan tương đồng, thuộc bằng chứng giải phẫu so sánh.

Chọn B.

So sánh trình tự nucleotide của gene giữa các loài cho biết mức độ sai khác di truyền: càng ít sai khác thì quan hệ họ hàng càng gần. Vì vậy người ta dùng phương pháp giải trình tự gene; các phương án còn lại là kĩ thuật biến đổi gene, không dùng để xác định quan hệ.

Chọn A.

Trong hình: (1) là tái bản DNA (DNA → DNA), (2) là phiên mã (DNA → mRNA), (3) là dịch mã (mRNA → polypeptide).

Chọn D.

a) Đúng: plasmid Z gồm gene M của nấm sợi nối với DNA của plasmid T, nên là phân tử DNA tái tổ hợp.

b) Đúng: enzyme giới hạn nhận biết trình tự đặc hiệu và cắt liên kết phosphodiester giữa các nucleotide trên mạch DNA.

c) Sai: plasmid Z chỉ gồm đoạn gene M (cắt giữa hai vị trí S) và plasmid T: $1700+3978=5678$ cặp nucleotide. Con số 7328 là đã cộng cả hai đoạn 950 bp và 700 bp bị cắt bỏ.

d) Đúng: plasmid Z có 2 vị trí S ở hai đầu gene M; cắt một DNA vòng tại 2 vị trí cho 2 đoạn khác nhau: 1700 bp và 3978 bp.

a) Sai: sau khi ăn, glucose máu tăng kích thích tế bào β của tụy tiết insulin để hạ đường huyết, không ức chế.

b) Đúng: insulin kích thích gan chuyển glucose thành glycogen; ở Lô bệnh tín hiệu insulin với thụ thể bị giảm nên quá trình này kém hơn (có glucose trong nước tiểu, chuột ăn nhiều hơn).

c) Đúng: glucose còn trong nước tiểu làm tăng áp suất thẩm thấu của dịch lọc, giữ nước lại trong ống thận, giảm tái hấp thu nước nên thể tích nước tiểu nhiều hơn.

d) Sai: áp suất thẩm thấu máu ở Lô bệnh cao hơn, kéo nước từ tế bào và dịch mô vào máu, làm tăng thể tích máu nên huyết áp không thấp hơn (có xu hướng cao hơn) so với Lô đối chứng.

a) Sai: tính trạng nail-patella có 2 kiểu hình, nhóm máu ABO có 4 kiểu hình (A, B, AB, O), nên tối đa $2\cdot4=8$ kiểu hình.

b) Đúng: II-1 không mắc hội chứng ($nn$), nhóm máu A với mẹ nhóm máu O nên là $I^AI^O$; kiểu gene $\dfrac{nI^A}{nI^O}$ chỉ tạo 2 loại giao tử $nI^A$ và $nI^O$ (hoán vị không tạo thêm loại mới).

c) Sai: I-3 mắc hội chứng, nhóm máu B có thể có 5 kiểu gene: $\dfrac{NI^B}{NI^B},\ \dfrac{NI^B}{NI^O},\ \dfrac{NI^B}{nI^B},\ \dfrac{NI^B}{nI^O},\ \dfrac{NI^O}{nI^B}$. Con gái II-2 nhận $NI^B$ từ I-3, giao tử này có thể là giao tử hoán vị của $\dfrac{NI^O}{nI^B}$, nên không loại được kiểu gene nào.

d) Sai: II-2 nhận $NI^B$ từ bố và $nI^O$ từ mẹ (I-4), nên có kiểu gene $\dfrac{NI^B}{nI^O}$, giao tử hoán vị $NI^O=0{,}05$. Con mắc hội chứng và nhóm máu A ($N\_\,I^AI^O$) phải nhận $nI^A$ từ II-1 và $NI^O$ từ II-2: $0{,}5\cdot0{,}05=0{,}025=2{,}5\%$, không phải 5%.

a) Sai: ở thời điểm I sinh khối sinh vật sản xuất rất lớn (70,3 g/m³), phù hợp với tháng 7 nóng (24 °C), thực vật phát triển mạnh. Tháng 1 lạnh (14 °C) sinh vật sản xuất phát triển kém, ứng với thời điểm II.

b) Đúng: ở thời điểm II sinh khối sinh vật sản xuất (10,6) nhỏ hơn sinh vật tiêu thụ bậc 1 (11,7) – tháp sinh khối ngược. Điều này chỉ xảy ra khi sinh vật sản xuất có kích thước nhỏ, sinh sản nhanh, vòng đời ngắn, tức chủ yếu là tảo.

c) Sai: ở thời điểm II, $H=\dfrac{0{,}9}{11{,}7}\approx7{,}69\%$, không phải 10%.

d) Đúng: ở thời điểm I, $H=\dfrac{1{,}1}{13{,}2}\approx8{,}33\%$, lớn hơn $7{,}69\%$ ở thời điểm II, nên ở thời điểm II sinh vật tiêu thụ bậc 2 sử dụng năng lượng kém hiệu quả hơn.

Tế bào trong hình đang ở kì sau nguyên phân, mỗi cực có 8 NST đơn, nên $2n=8$.

Ở kì giữa, mỗi tế bào có 8 NST kép, tức $2\cdot8=16$ chromatid. Tổng số chromatid của 86 tế bào: $86\cdot16=1376$.

Đáp số: 1376.

Theo biểu đồ: $MM=0{,}36$, $MN=0{,}46$, $NN=0{,}18$.

Tần số allele N: $q_N=0{,}18+\dfrac{0{,}46}{2}=0{,}41$.

Đáp số: 0,41.

Loài 2704 không có đặc điểm nào trong 4 đặc điểm. Số đặc điểm khác với loài 2704: 2708 khác 1, 2706 khác 2, 2705 khác 3, 2707 khác cả 4 (có xương sống, hàm bản lề, bốn chi, màng ối).

Loài càng khác nhiều đặc điểm thì tách nhánh càng xa trên cây phát sinh, nên loài 2707 có quan hệ họ hàng xa nhất với loài 2704.

Đáp số: 2707.

Vùng mã hóa từ nucleotide 1 đến 3300 gồm $\dfrac{3300}{3}=1100$ bộ ba (kể cả mã kết thúc). Chuỗi polypeptide bình thường hoàn chỉnh có $1100-1-1=1098$ amino acid (bỏ mã kết thúc và formylmethionine).

Chuỗi đột biến hoàn chỉnh có $1098-412=686$ amino acid, tức khi dịch mã có $687$ amino acid; mã kết thúc sớm TAG là bộ ba thứ 688.

Bộ ba thứ 688 gồm các nucleotide $3\cdot687+1=2062$ đến 2064. CAG → TAG là thay C bằng T ở nucleotide đầu tiên của bộ ba, tức vị trí 2062.

Đáp số: 2062.

Theo sơ đồ: hoa tím có cả enzyme P và Q ($P\_Q\_$), hoa vàng chỉ có enzyme P ($P\_qq$), hoa trắng không có enzyme P ($pp\_\,\_$).

Trắng thuần chủng × vàng thuần chủng cho $F_1$ 100% tím, nên P: $ppQQ\times PPqq$, $F_1: PpQq$.

$F_1$ tự thụ phấn, hai gene phân li độc lập: tỉ lệ hoa tím $P\_Q\_=\dfrac{3}{4}\cdot\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{16}=0{,}5625\approx0{,}56$.

Đáp số: 0,56.

Từ 0 đến 1080 giờ quần thể tăng trưởng; sau đó mật độ dao động quanh sức chứa của môi trường theo chu kì lặp lại: 24 cá thể ở 1080, 2160, 3240 giờ và 38 cá thể ở 1440, 2520, 3600 giờ.

Chu kì dao động: $2160-1080=3240-2160=1080$ giờ.

Đáp số: 1080.