Đề chính thức Sinh học 2025 (Bộ GD&ĐT) – mã đề 0428

Đáp án đúng: D.

Khí nhà kính ($\mathrm{CO_2}$, $\mathrm{CH_4}$…) giữ lại nhiệt bức xạ từ bề mặt Trái Đất; khi lượng khí này tăng, nhiệt độ trung bình bề mặt Trái Đất tăng kéo dài. Hiện tượng này gọi là ấm lên toàn cầu. Phì dưỡng là hiện tượng thừa dinh dưỡng trong thủy vực, sa mạc hóa là thoái hóa đất ở vùng khô hạn, xâm nhập mặn là nước mặn lấn sâu vào đất liền.

Chọn D.

Đáp án đúng: C.

Con trai II-1 bị bệnh có kiểu gene mm, nhận m từ cả bố và mẹ; bố mẹ không bệnh nên I-1 và I-2 đều là Mm (A, D sai). Con gái II-2 không bệnh nên có kiểu gene MM hoặc Mm với tỉ lệ $\dfrac{1}{3}:\dfrac{2}{3}$ (C đúng). Xác suất cặp II-2 × II-3 (mm) sinh con bị bệnh là $\dfrac{2}{3}\cdot\dfrac{1}{2}=\dfrac{1}{3}$, không phải 75% (B sai). Chọn C.

Đáp án đúng: D.

Sinh vật phân giải (chủ yếu là vi khuẩn, nấm) phân giải chất hữu cơ trong xác sinh vật, chất thải thành chất vô cơ trả lại môi trường. Tảo lục và thực vật là sinh vật sản xuất, động vật có xương sống là sinh vật tiêu thụ.

Chọn D.

Đáp án đúng: C.

Cốc 1 để ngoài sáng: rong đuôi chó quang hợp, thải $\mathrm{O_2}$; bọt khí tích lại ở đáy ống nghiệm úp ngược nên mực nước trong ống 1 giảm, và que diêm còn tàn lửa sẽ bùng cháy. Cốc 2 để trong tối: không quang hợp, gần như không có bọt khí, mực nước trong ống 2 gần như không đổi.

Chọn C.

Đáp án đúng: C.

Lúa và cỏ lồng vực là hai loài khác nhau cùng sống trong một ruộng và sử dụng chung nguồn dinh dưỡng (cùng nguồn sống) nên chúng cạnh tranh với nhau, cả hai loài đều bị bất lợi. Đây là quan hệ cạnh tranh khác loài.

Chọn C.

Đáp án đúng: A.

Quần thể II có đáy tháp rất rộng: nhóm tuổi trước sinh sản (0 – 15 tuổi) chiếm tỉ lệ cao, nên tỉ lệ sinh của quần thể II cao hơn quần thể III (đáy tháp hẹp hơn phần giữa) và tỉ lệ nhóm 0 – 15 tuổi của quần thể II cao hơn quần thể I (D sai). Ở quần thể III, nhóm 30 – 60 tuổi chiếm tỉ lệ cao hơn nhóm 0 – 30 tuổi (B sai). Ở quần thể I, nhóm từ 75 tuổi trở lên ở nữ cao hơn ở nam (C sai).

Chọn A.

Đáp án đúng: D.

Trong sơ đồ, (1) là tái bản DNA (DNA tạo ra DNA), (2) là phiên mã (từ gene trên DNA tổng hợp mRNA), (3) là dịch mã (từ mRNA tổng hợp chuỗi polypeptide). Chọn D.

Đáp án đúng: A.

So sánh trình tự nucleotide của gene (giải trình tự gene) giữa các loài cho biết mức độ giống nhau về vật chất di truyền: các loài có trình tự càng giống nhau thì quan hệ họ hàng càng gần. Đây là bằng chứng chính xác nhất để xây dựng cây phát sinh chủng loại. Chỉnh sửa gene, gây đột biến gene, chuyển gene là các kĩ thuật tạo biến đổi di truyền, không dùng để xác định quan hệ họ hàng.

Chọn A.

Đáp án đúng: B.

San hô chỉ sống được trong khoảng 18 °C – 30 °C, nên đây là giới hạn sinh thái về nhiệt độ của san hô: 18 °C là giới hạn dưới, 30 °C là giới hạn trên. Vượt quá 30 °C san hô không sinh trưởng được.

Chọn B.

Đáp án đúng: B.

Cháy rừng là yếu tố ngẫu nhiên làm chết phần lớn cá thể bất kể kiểu gene, khiến một allele bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể một cách ngẫu nhiên. Đây là tác động của phiêu bạt di truyền (các yếu tố ngẫu nhiên), không phải chọn lọc tự nhiên.

Chọn B.

Đáp án đúng: A.

Hươu cao cổ có cổ rất dài nhưng vẫn chỉ có 7 đốt sống cổ như các loài thú khác: đây là sự giống nhau về cấu tạo cơ thể (cơ quan tương đồng), phản ánh nguồn gốc chung của các loài thú. Đây là bằng chứng giải phẫu so sánh.

Chọn A.

Đáp án đúng: C.

Nước và ion khoáng được rễ hấp thụ (qua lông hút) rồi vận chuyển theo dòng mạch gỗ từ rễ qua thân lên lá. Mạch rây vận chuyển chủ yếu các chất hữu cơ từ lá đi các cơ quan; mô giậu là mô chứa nhiều lục lạp, thực hiện quang hợp ở lá.

Chọn C.

Đáp án đúng: A.

Các nhóm chim sẻ di cư ra những đảo khác nhau bị cách li địa lí với quần thể gốc và với nhau; ở mỗi đảo, chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa tích lũy những khác biệt di truyền riêng, dần dẫn tới cách li sinh sản và hình thành loài mới. Đây là hình thành loài khác khu vực địa lí.

Chọn A.

Đáp án đúng: D.

Ở kì sau của nguyên phân, các chromatid trong mỗi NST kép tách nhau ở tâm động và phân li đồng đều về hai cực của tế bào. NST nhân đôi ở pha S của kì trung gian, bắt đầu đóng xoắn ở kì đầu và dãn xoắn ở kì cuối.

Chọn D.

Đáp án đúng: B.

Giai đoạn đầu của chu trình Calvin là cố định $\mathrm{CO_2}$: enzyme Rubisco gắn $\mathrm{CO_2}$ vào RuBP tạo 3-PGA. $\mathrm{O_2}$ là sản phẩm của pha sáng, $\mathrm{NADP^+}$ là sản phẩm của chu trình Calvin.

Chọn B.

Đáp án đúng: B.

Nuôi cấy hạt phấn, lưỡng bội hóa rồi nuôi cấy tế bào để tạo cây lưỡng bội (thuần chủng về tất cả các gene) là kĩ thuật nuôi cấy tế bào thực vật, thuộc công nghệ tế bào.

Chọn B.

Đáp án đúng: A.

Ốc bươu vàng có nguồn gốc từ nơi khác, được di nhập vào Việt Nam rồi thích nghi và phát triển mạnh ở môi trường mới, nên được gọi là loài ngoại lai.

Chọn A.

Đáp án đúng: C.

Trước khi thả cá: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut. Thả cá pecca (ăn cá rutilut) thêm một bậc dinh dưỡng, chuỗi thức ăn được kéo dài: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut → cá pecca.

Cá pecca làm cá rutilut giảm, động vật phù du tăng và ăn nhiều vi khuẩn lam hơn; N, P được chuyển lên tích lũy trong sinh khối các bậc dinh dưỡng phía trên nên hàm lượng $\mathrm{NO_3^-}$, $\mathrm{PO_4^{3-}}$ trong nước giảm. Các phương án còn lại sai: cá rutilut ăn động vật phù du chứ không ăn vi khuẩn lam, số lượng cá rutilut giảm chứ không tăng, cá pecca ăn cá rutilut chứ không dùng muối khoáng.

Chọn C.

Đáp án đúng: a) Đúng, b) Sai, c) Đúng, d) Đúng.

a) Đúng: plasmid Y gồm gene M của nấm sợi nối với DNA của plasmid X, nên là phân tử DNA tái tổ hợp.

b) Sai: enzyme giới hạn nhận biết trình tự đặc hiệu và cắt (phân cắt) liên kết phosphodiester giữa các nucleotide; enzyme xúc tác tạo (nối) liên kết phosphodiester là DNA ligase.

c) Đúng: plasmid Y gồm đoạn gene M (cắt giữa hai vị trí T) và plasmid X: $1206+3000=4206$ cặp nucleotide.

d) Đúng: plasmid Y có 2 vị trí T ở hai đầu gene M; cắt một DNA vòng tại 2 vị trí cho 2 đoạn khác nhau: 1206 bp và 3000 bp.

Đáp án đúng: a) Sai, b) Sai, c) Đúng, d) Sai.

a) Sai: tính trạng nail-patella có 2 kiểu hình, nhóm máu ABO có 4 kiểu hình (A, B, AB, O), nên tối đa $2\cdot4=8$ kiểu hình.

b) Sai: II-1 không mắc hội chứng ($nn$), nhóm máu B với mẹ nhóm máu O nên là $I^BI^O$; kiểu gene $\dfrac{nI^B}{nI^O}$ chỉ tạo 2 loại giao tử $nI^B$ và $nI^O$ (hoán vị không tạo thêm loại mới).

c) Đúng: I-3 mắc hội chứng, nhóm máu A có thể có 5 kiểu gene: $\dfrac{NI^A}{NI^A},\ \dfrac{NI^A}{NI^O},\ \dfrac{NI^A}{nI^A},\ \dfrac{NI^A}{nI^O},\ \dfrac{NI^O}{nI^A}$. Con gái II-2 nhận $NI^A$ từ I-3, giao tử này có thể là giao tử hoán vị của $\dfrac{NI^O}{nI^A}$, nên không loại được kiểu gene nào.

d) Sai: II-2 nhận $NI^A$ từ bố và $nI^O$ từ mẹ (I-4), nên có kiểu gene $\dfrac{NI^A}{nI^O}$, giao tử liên kết $NI^A=0{,}45$. Con mắc hội chứng và nhóm máu AB ($N\_\,I^AI^B$) phải nhận $NI^A$ từ II-2 và $nI^B$ từ II-1: $0{,}45\cdot0{,}5=0{,}225=22{,}5\%$, không phải 45%.

Đáp án đúng: a) Đúng, b) Đúng, c) Đúng, d) Đúng.

a) Đúng: sau khi ăn, glucose máu tăng kích thích tế bào β của tụy tiết insulin; insulin làm tế bào tăng nhận glucose và kích thích gan chuyển glucose thành glycogen, đưa nồng độ glucose máu về bình thường.

b) Đúng: insulin kích thích gan chuyển glucose thành glycogen; ở Lô bệnh tín hiệu insulin với thụ thể bị giảm nên quá trình này kém hơn (có glucose trong nước tiểu, chuột ăn nhiều hơn).

c) Đúng: glucose còn trong nước tiểu làm tăng áp suất thẩm thấu của dịch lọc, giữ nước lại trong ống thận, giảm tái hấp thu nước nên thể tích nước tiểu nhiều hơn.

d) Đúng: áp suất thẩm thấu máu ở Lô bệnh cao hơn, kéo nước từ tế bào và dịch mô vào máu, làm tăng thể tích máu nên huyết áp cao hơn so với Lô đối chứng.

Đáp án đúng: a) Đúng, b) Đúng, c) Sai, d) Đúng.

a) Đúng: ở thời điểm A sinh khối sinh vật sản xuất rất lớn (70,3 g/m³), phù hợp với tháng 7 nóng (24 °C), thực vật phát triển mạnh; tháng 1 lạnh (14 °C) sinh vật sản xuất phát triển kém, ứng với thời điểm B.

b) Đúng: ở thời điểm B sinh khối sinh vật sản xuất (10,2) nhỏ hơn sinh vật tiêu thụ bậc 1 (11,7) – tháp sinh khối ngược. Điều này chỉ xảy ra khi sinh vật sản xuất có kích thước nhỏ, sinh sản nhanh, vòng đời ngắn, tức chủ yếu là tảo.

c) Sai: ở thời điểm A, $H=\dfrac{1{,}1}{13{,}2}\approx8{,}33\%$, không phải 10%.

d) Đúng: ở thời điểm B, $H=\dfrac{0{,}9}{11{,}7}\approx7{,}69\%$, nhỏ hơn $8{,}33\%$ ở thời điểm A, nên sinh vật tiêu thụ bậc 2 ở thời điểm A sử dụng năng lượng hiệu quả hơn.

Theo sơ đồ: hoa tím có cả enzyme P và Q ($P\_Q\_$), hoa vàng chỉ có enzyme P ($P\_qq$), hoa trắng không có enzyme P ($pp\_\,\_$).

Trắng thuần chủng × vàng thuần chủng cho $F_1$ 100% tím, nên P: $ppQQ\times PPqq$, $F_1: PpQq$.

$F_1$ tự thụ phấn, hai gene phân li độc lập: tỉ lệ hoa tím $P\_Q\_=\dfrac{3}{4}\cdot\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{16}=0{,}5625\approx0{,}56$.

Đáp số: 0,56.

Tế bào trong hình đang ở kì sau nguyên phân, mỗi cực có 8 NST đơn, nên $2n=8$. Ở kì giữa, mỗi tế bào có 8 NST kép, tức $2\cdot8=16$ chromatid. Tổng số chromatid của 88 tế bào: $88\cdot16=1408$.

Đáp số: 1408.

Vùng mã hóa từ nucleotide 1 đến 3600 gồm $\dfrac{3600}{3}=1200$ bộ ba (kể cả mã kết thúc). Chuỗi polypeptide bình thường hoàn chỉnh có $1200-1-1=1198$ amino acid (bỏ mã kết thúc và formylmethionine).

Chuỗi đột biến hoàn chỉnh có $1198-313=885$ amino acid, tức khi dịch mã có 886 amino acid; mã kết thúc sớm TAA là bộ ba thứ 887. Bộ ba thứ 887 gồm các nucleotide $3\cdot886+1=2659$ đến 2661. AAA → TAA là thay A bằng T ở nucleotide đầu tiên của bộ ba, tức vị trí 2659.

Đáp số: 2659.

Theo biểu đồ: $MM=0{,}29$, $MN=0{,}48$, $NN=0{,}23$. Tần số allele M: $p_M=0{,}29+\dfrac{0{,}48}{2}=0{,}53$.

Đáp số: 0,53.

Loài 2704 không có đặc điểm nào trong 4 đặc điểm. Số đặc điểm khác với loài 2704: 2708 khác 1, 2706 khác 2, 2705 khác 3, 2707 khác cả 4 (có xương sống, hàm bản lề, bốn chi, màng ối).

Loài càng khác nhiều đặc điểm thì tách nhánh càng xa trên cây phát sinh, nên loài 2707 có quan hệ họ hàng xa nhất với loài 2704.

Đáp số: 2707.

Từ 0 đến 1200 giờ quần thể tăng trưởng; sau đó mật độ dao động quanh sức chứa của môi trường theo chu kì lặp lại: 24 cá thể ở 1200, 2640, 4080 giờ và 38 cá thể ở 1680, 3120, 4560 giờ. Chu kì dao động: $2640-1200=4080-2640=1440$ giờ.

Đáp số: 1440.