Đề chính thức Sinh học 2025 (Bộ GD&ĐT) – mã đề 0416

Đáp án đúng: D.

Hươu cao cổ có cổ rất dài nhưng vẫn chỉ có 7 đốt sống cổ như các loài thú khác: đây là sự giống nhau về cấu tạo cơ thể (cơ quan tương đồng), phản ánh nguồn gốc chung của các loài thú. Đây là bằng chứng giải phẫu so sánh.

Chọn D.

Đáp án đúng: B.

San hô chỉ sống được trong khoảng 18 °C – 30 °C, nên đây là giới hạn sinh thái về nhiệt độ của san hô: 18 °C là giới hạn dưới, 30 °C là giới hạn trên. Vượt quá 30 °C san hô không sinh trưởng được.

Chọn B.

Đáp án đúng: A.

Ở kì sau của nguyên phân, các chromatid trong mỗi NST kép tách nhau ở tâm động và phân li đồng đều về hai cực của tế bào. NST nhân đôi ở pha S của kì trung gian, bắt đầu đóng xoắn ở kì đầu và dãn xoắn ở kì cuối.

Chọn A.

Đáp án đúng: C.

Ốc bươu vàng có nguồn gốc từ nơi khác, được di nhập vào Việt Nam rồi thích nghi và phát triển mạnh ở môi trường mới, nên được gọi là loài ngoại lai.

Chọn C.

Đáp án đúng: A.

Khí nhà kính ($\mathrm{CO_2}$, $\mathrm{CH_4}$…) giữ lại nhiệt bức xạ từ bề mặt Trái Đất; khi lượng khí này tăng, nhiệt độ trung bình bề mặt Trái Đất tăng kéo dài. Hiện tượng này gọi là ấm lên toàn cầu. Phì dưỡng là hiện tượng thừa dinh dưỡng trong thủy vực, sa mạc hóa là thoái hóa đất ở vùng khô hạn, xâm nhập mặn là nước mặn lấn sâu vào đất liền.

Chọn A.

Đáp án đúng: A.

Nuôi cấy hạt phấn, lưỡng bội hóa rồi nuôi cấy tế bào để tạo cây lưỡng bội (thuần chủng về tất cả các gene) là kĩ thuật nuôi cấy tế bào thực vật, thuộc công nghệ tế bào.

Chọn A.

Đáp án đúng: C.

Nước và ion khoáng được rễ hấp thụ (qua lông hút) rồi vận chuyển theo dòng mạch gỗ từ rễ qua thân lên lá. Mạch rây vận chuyển chủ yếu các chất hữu cơ từ lá đi các cơ quan; mô giậu là mô chứa nhiều lục lạp, thực hiện quang hợp ở lá.

Chọn C.

Đáp án đúng: B.

Lúa và cỏ lồng vực là hai loài khác nhau cùng sống trong một ruộng và sử dụng chung nguồn dinh dưỡng (cùng nguồn sống) nên chúng cạnh tranh với nhau, cả hai loài đều bị bất lợi. Đây là quan hệ cạnh tranh khác loài.

Chọn B.

Đáp án đúng: A.

Quần thể II có đáy tháp rất rộng: nhóm tuổi trước sinh sản (0 – 15 tuổi) chiếm tỉ lệ cao, nên tỉ lệ sinh của quần thể II cao hơn quần thể III (đáy tháp hẹp hơn phần giữa) và tỉ lệ nhóm 0 – 15 tuổi của quần thể II cao hơn quần thể I (C sai). Ở quần thể III, nhóm 30 – 60 tuổi chiếm tỉ lệ cao hơn nhóm 0 – 30 tuổi (D sai). Ở quần thể I, nhóm từ 75 tuổi trở lên ở nữ cao hơn ở nam (B sai).

Chọn A.

Đáp án đúng: D.

Cốc 1 để ngoài sáng: rong đuôi chó quang hợp, thải $\mathrm{O_2}$; bọt khí tích lại ở đáy ống nghiệm úp ngược nên mực nước trong ống 1 giảm, và que diêm còn tàn lửa sẽ bùng cháy. Cốc 2 để trong tối: không quang hợp, gần như không có bọt khí, mực nước trong ống 2 gần như không đổi.

Chọn D.

Đáp án đúng: B.

Sinh vật phân giải (chủ yếu là vi khuẩn, nấm) phân giải chất hữu cơ trong xác sinh vật, chất thải thành chất vô cơ trả lại môi trường. Tảo lục và thực vật là sinh vật sản xuất, động vật có xương sống là sinh vật tiêu thụ.

Chọn B.

Đáp án đúng: A.

Các nhóm chim sẻ di cư ra những đảo khác nhau bị cách li địa lí với quần thể gốc và với nhau; ở mỗi đảo, chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa tích lũy những khác biệt di truyền riêng, dần dẫn tới cách li sinh sản và hình thành loài mới. Đây là hình thành loài khác khu vực địa lí.

Chọn A.

Đáp án đúng: C.

Giai đoạn đầu của chu trình Calvin là cố định $\mathrm{CO_2}$: enzyme Rubisco gắn $\mathrm{CO_2}$ vào RuBP tạo 3-PGA. $\mathrm{O_2}$ là sản phẩm của pha sáng, $\mathrm{NADP^+}$ là sản phẩm của chu trình Calvin.

Chọn C.

Đáp án đúng: A.

Trong sơ đồ, (1) là tái bản DNA (DNA tạo ra DNA), (2) là phiên mã (từ gene trên DNA tổng hợp mRNA), (3) là dịch mã (từ mRNA tổng hợp chuỗi polypeptide). Chọn A.

Đáp án đúng: D.

Trước khi thả cá: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut. Thả cá pecca (ăn cá rutilut) thêm một bậc dinh dưỡng, chuỗi thức ăn được kéo dài: vi khuẩn lam → động vật phù du → cá rutilut → cá pecca.

Cá pecca làm cá rutilut giảm, động vật phù du tăng và ăn nhiều vi khuẩn lam hơn; N, P được chuyển lên tích lũy trong sinh khối các bậc dinh dưỡng phía trên nên hàm lượng $\mathrm{NO_3^-}$, $\mathrm{PO_4^{3-}}$ trong nước giảm. Các phương án còn lại sai: cá rutilut ăn động vật phù du chứ không ăn vi khuẩn lam, số lượng cá rutilut giảm chứ không tăng, cá pecca ăn cá rutilut chứ không dùng muối khoáng.

Chọn D.

Đáp án đúng: D.

Con trai II-1 bị bệnh có kiểu gene mm, nhận m từ cả bố và mẹ; bố mẹ không bệnh nên I-1 và I-2 đều là Mm (B, A sai). Con gái II-2 không bệnh nên có kiểu gene MM hoặc Mm với tỉ lệ $\dfrac{1}{3}:\dfrac{2}{3}$ (D đúng). Xác suất cặp II-2 × II-3 (mm) sinh con bị bệnh là $\dfrac{2}{3}\cdot\dfrac{1}{2}=\dfrac{1}{3}$, không phải 75% (C sai). Chọn D.

Đáp án đúng: C.

So sánh trình tự nucleotide của gene (giải trình tự gene) giữa các loài cho biết mức độ giống nhau về vật chất di truyền: các loài có trình tự càng giống nhau thì quan hệ họ hàng càng gần. Đây là bằng chứng chính xác nhất để xây dựng cây phát sinh chủng loại. Chỉnh sửa gene, gây đột biến gene, chuyển gene là các kĩ thuật tạo biến đổi di truyền, không dùng để xác định quan hệ họ hàng.

Chọn C.

Đáp án đúng: D.

Cháy rừng là yếu tố ngẫu nhiên làm chết phần lớn cá thể bất kể kiểu gene, khiến một allele bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể một cách ngẫu nhiên. Đây là tác động của phiêu bạt di truyền (các yếu tố ngẫu nhiên), không phải chọn lọc tự nhiên.

Chọn D.

Đáp án đúng: a) Đúng, b) Đúng, c) Sai, d) Sai.

a) Đúng: sau khi ăn, glucose máu tăng kích thích tế bào β của tụy tiết insulin; insulin làm tế bào tăng nhận glucose và kích thích gan chuyển glucose thành glycogen, đưa nồng độ glucose máu về bình thường. b) Đúng: ở Lô đối chứng tín hiệu insulin bình thường nên sau khi ăn gan dự trữ glucose dưới dạng glycogen, và khi glucose máu giảm (giữa các bữa ăn) glycogen này được phân giải thành glucose (dưới tác dụng của glucagon) để duy trì glucose máu; ở Lô bệnh tín hiệu insulin với thụ thể bị giảm nên gan dự trữ được ít glycogen (glucose bị thải qua nước tiểu, chuột phải ăn nhiều hơn), vì vậy sự chuyển hóa glycogen thành glucose ở gan kém hơn Lô đối chứng. c) Sai: ở Lô bệnh glucose còn trong nước tiểu làm tăng áp suất thẩm thấu của dịch lọc, giảm tái hấp thu nước nên thể tích nước tiểu nhiều hơn; Lô đối chứng có ít nước tiểu hơn. d) Sai: áp suất thẩm thấu máu ở Lô bệnh cao hơn, kéo nước từ tế bào và dịch mô vào máu, làm tăng thể tích máu nên huyết áp Lô bệnh không thấp hơn (có xu hướng cao hơn) so với Lô đối chứng.

Đáp án đúng: a) Sai, b) Đúng, c) Sai, d) Sai.

a) Sai: ở thời điểm A sinh khối sinh vật sản xuất rất lớn (70,3 g/m³), phù hợp với tháng 7 nóng (24 °C), thực vật phát triển mạnh; tháng 1 lạnh (14 °C) sinh vật sản xuất phát triển kém, ứng với thời điểm B. Vậy thời điểm B là tháng 1, không phải tháng 7. b) Đúng: ở thời điểm B sinh khối sinh vật sản xuất (10,2) nhỏ hơn sinh vật tiêu thụ bậc 1 (11,7) – tháp sinh khối ngược. Điều này chỉ xảy ra khi sinh vật sản xuất có kích thước nhỏ, sinh sản nhanh, vòng đời ngắn, tức chủ yếu là tảo. c) Sai: ở thời điểm A, $H=\dfrac{1{,}1}{13{,}2}\approx8{,}33\%$, không phải 10%. d) Sai: ở thời điểm B, $H=\dfrac{0{,}9}{11{,}7}\approx7{,}69\%$, nhỏ hơn $8{,}33\%$ ở thời điểm A, nên hiệu quả sử dụng năng lượng của sinh vật tiêu thụ bậc 2 ở thời điểm A cao hơn chứ không thấp hơn so với ở thời điểm B.

Đáp án đúng: a) Đúng, b) Sai, c) Đúng, d) Đúng.

a) Đúng: plasmid Y gồm gene M của nấm sợi nối với DNA của plasmid X, nên là phân tử DNA tái tổ hợp.

b) Sai: enzyme giới hạn nhận biết trình tự đặc hiệu và cắt (phân cắt) liên kết phosphodiester giữa các nucleotide; enzyme xúc tác tạo (nối) liên kết phosphodiester là DNA ligase.

c) Đúng: plasmid Y gồm đoạn gene M (cắt giữa hai vị trí T) và plasmid X: $1206+3978=5184$ cặp nucleotide.

d) Đúng: plasmid Y có 2 vị trí T ở hai đầu gene M; cắt một DNA vòng tại 2 vị trí cho 2 đoạn khác nhau: 1206 bp và 3978 bp.

Đáp án đúng: a) Sai, b) Sai, c) Sai, d) Đúng.

a) Sai: tính trạng nail-patella có 2 kiểu hình, nhóm máu ABO có 4 kiểu hình (A, B, AB, O), nên tối đa $2\cdot4=8$ kiểu hình. b) Sai: II-1 không mắc hội chứng ($nn$), nhóm máu B với mẹ nhóm máu O nên là $I^BI^O$; kiểu gene $\dfrac{nI^B}{nI^O}$ chỉ tạo 2 loại giao tử $nI^B$ và $nI^O$ (hoán vị không tạo thêm loại mới). c) Sai: I-3 mắc hội chứng, nhóm máu A có thể có 5 kiểu gene: $\dfrac{NI^A}{NI^A},\ \dfrac{NI^A}{NI^O},\ \dfrac{NI^A}{nI^A},\ \dfrac{NI^A}{nI^O},\ \dfrac{NI^O}{nI^A}$. Con gái II-2 nhận $NI^A$ từ I-3, giao tử này có thể là giao tử hoán vị của $\dfrac{NI^O}{nI^A}$, nên không loại được kiểu gene nào; vậy là 1 trong 5 chứ không phải 4 loại kiểu gene. d) Đúng: II-2 nhận $NI^A$ từ bố và $nI^O$ từ mẹ (I-4), nên có kiểu gene $\dfrac{NI^A}{nI^O}$, giao tử hoán vị $NI^O=0{,}05$. Con mắc hội chứng và nhóm máu B ($N\_\,I^BI^O$) phải nhận $NI^O$ từ II-2 và $nI^B$ từ II-1: $0{,}05\cdot0{,}5=0{,}025=2{,}5\%$.

Vùng mã hóa từ nucleotide 1 đến 3000 gồm $\dfrac{3000}{3}=1000$ bộ ba (kể cả mã kết thúc). Chuỗi polypeptide bình thường hoàn chỉnh có $1000-1-1=998$ amino acid (bỏ mã kết thúc và formylmethionine). Chuỗi đột biến hoàn chỉnh có $998-405=593$ amino acid, tức khi dịch mã có 594 amino acid; mã kết thúc sớm TAA là bộ ba thứ 595. Bộ ba thứ 595 gồm các nucleotide $3\cdot594+1=1783$ đến 1785. AAA → TAA là thay A bằng T ở nucleotide đầu tiên của bộ ba, tức vị trí 1783. Đáp số: 1783.

Theo biểu đồ: $MM=0{,}36$, $MN=0{,}46$, $NN=0{,}18$. Tần số allele M: $p_M=0{,}36+\dfrac{0{,}46}{2}=0{,}59$. Đáp số: 0,59.

Tế bào trong hình đang ở kì sau nguyên phân, mỗi cực có 8 NST đơn, nên $2n=8$.

Ở kì giữa, mỗi tế bào có 8 NST kép, tức $2\cdot8=16$ chromatid. Tổng số chromatid của 98 tế bào: $98\cdot16=1568$.

Đáp số: 1568.

Từ 0 đến 1080 giờ quần thể tăng trưởng; sau đó mật độ dao động quanh sức chứa của môi trường theo chu kì lặp lại: 24 cá thể ở 1080, 2160, 3240 giờ và 32 cá thể ở 1440, 2520, 3600 giờ. Chu kì dao động: $2160-1080=3240-2160=1080$ giờ. Đáp số: 1080.

Theo sơ đồ: hoa tím có cả enzyme P và Q ($P\_Q\_$), hoa vàng chỉ có enzyme P ($P\_qq$), hoa trắng không có enzyme P ($pp\_\,\_$).

Trắng thuần chủng × vàng thuần chủng cho $F_1$ 100% tím, nên P: $ppQQ\times PPqq$, $F_1: PpQq$.

$F_1$ tự thụ phấn, hai gene phân li độc lập: tỉ lệ hoa vàng $P\_qq=\dfrac{3}{4}\cdot\dfrac{1}{4}=\dfrac{3}{16}=0{,}1875\approx0{,}19$.

Đáp số: 0,19.

Loài 0807 không có đặc điểm nào trong 4 đặc điểm. Số đặc điểm khác với loài 0807: 0803 khác 1 (có bào tử), 0804 khác 2, 0805 khác 2, 0806 khác 3.

Loài càng ít đặc điểm khác nhau thì tách nhánh càng gần trên cây phát sinh, nên loài 0803 có quan hệ họ hàng gần nhất với loài 0807.

Đáp số: 0803.