Đề tham khảo Giáo dục kinh tế và pháp luật 2025 (Bộ GD&ĐT)

Trong các chủ thể của nền kinh tế (sản xuất, tiêu dùng, trung gian, nhà nước), chủ thể nhà nước thực hiện chức năng quản lí nhà nước về kinh tế: tạo môi trường pháp lí, định hướng và điều tiết hoạt động của các chủ thể khác bằng pháp luật và chính sách. Các chủ thể còn lại chỉ tham gia sản xuất, tiêu dùng hoặc làm cầu nối trên thị trường.

Chọn A.

Thi hành pháp luật là việc cá nhân, tổ chức chủ động làm những gì pháp luật quy định phải làm (thực hiện nghĩa vụ). Tuân thủ pháp luật là không làm điều pháp luật cấm; sử dụng pháp luật là làm điều pháp luật cho phép; áp dụng pháp luật là việc của cơ quan, người có thẩm quyền.

Chọn B.

Thất nghiệp tạm thời xảy ra khi người lao động đang trong thời gian chuyển đổi công việc, tìm việc mới phù hợp hơn. Thất nghiệp cơ cấu do mất cân đối cung – cầu lao động giữa các ngành, vùng; thất nghiệp chu kì gắn với suy thoái kinh tế; thất nghiệp thời vụ do tính mùa vụ của sản xuất.

Chọn B.

Năng lực tổ chức, lãnh đạo của người kinh doanh thể hiện ở việc lập phương án phân bổ nguồn lực đúng lúc, đúng chỗ trong sản xuất, kinh doanh và giải quyết các mối quan hệ bên trong doanh nghiệp. Năng lực giải quyết mối quan hệ hướng chủ yếu tới quan hệ với đối tác, khách hàng bên ngoài.

Chọn A.

Theo Luật Bình đẳng giới năm 2006, bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động gồm: nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn, độ tuổi khi tuyển dụng, được đối xử bình đẳng tại nơi làm việc về việc làm, tiền công, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, điều kiện lao động và các điều kiện làm việc khác.

Chọn C.

Quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội cho phép công dân góp ý xây dựng văn bản pháp luật, thảo luận các vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương, kiến nghị với cơ quan nhà nước. Việc quyết định hình thức quản lí nhà nước ở cơ sở do pháp luật và cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định, không phải nội dung quyền của công dân.

Chọn C.

Tăng trưởng kinh tế chỉ phản ánh sự gia tăng về lượng (GDP, GNI, GDP/GNI bình quân đầu người). Phát triển kinh tế là tăng trưởng gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lí và tiến bộ xã hội; tiến bộ xã hội được đo bằng chỉ số phát triển con người (HDI). Vì vậy HDI là yếu tố thể hiện sự khác biệt cơ bản giữa hai khái niệm; ba chỉ tiêu còn lại đều dùng để đo tăng trưởng.

Chọn B.

Bảo hiểm thất nghiệp bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi bị mất việc làm, hỗ trợ học nghề, hỗ trợ duy trì việc làm và tìm kiếm việc làm. Bảo hiểm y tế chi trả chi phí khám chữa bệnh; bảo hiểm xã hội chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất…

Chọn A.

Quyền định đoạt là quyền chuyển giao quyền sở hữu tài sản, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản: bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế… Quyền chiếm hữu là nắm giữ, chi phối tài sản; quyền sử dụng là khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản.

Chọn B.

Hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân, do ít nhất 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên. Hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân; công ty cổ phần có ít nhất 3 cổ đông và hoạt động vì lợi nhuận của cổ đông.

Chọn A.

Hiến pháp năm 2013 quy định: nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

Chọn A.

Xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác là tội phạm theo Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Phạm tội có tổ chức thuộc khoản 2, bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Cảnh cáo và cải tạo không giam giữ (đến 01 năm) chỉ có ở khung cơ bản (khoản 1), nên B và D không đúng; phạt tiền 200.000–500.000 đồng là mức xử phạt hành chính, không áp dụng cho tội phạm này.

Chọn C.

Quyền bất khả xâm phạm về thân thể: không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Bắt giữ người trái quy định này là vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể.

Chọn A.

Thị trường việc làm là nơi gặp gỡ, thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động về tiền lương, tiền công và các điều kiện làm việc trên cơ sở hợp đồng lao động. Hợp đồng lao động chỉ là văn bản ghi nhận thỏa thuận đó, không phải "nơi" diễn ra quan hệ thỏa thuận.

Chọn A.

Lợi dụng tiềm lực tài chính để bán hàng thấp hơn giá thành trong thời gian dài nhằm loại bỏ đối thủ, giành khách hàng là hành vi cạnh tranh không lành mạnh, trái pháp luật và đạo đức kinh doanh. Giá thấp chỉ có lợi trước mắt; về lâu dài làm méo mó thị trường, gây hại cho doanh nghiệp khác, người tiêu dùng và xã hội.

Chọn B.

Bảo hiểm có vai trò chia sẻ rủi ro, giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia khi gặp ốm đau, tai nạn… Gần 65 triệu lượt người khám chữa bệnh bằng BHYT đã được giảm bớt chi phí khám chữa bệnh. Người tham gia nhưng chưa phải khám bệnh vẫn được bảo vệ trước rủi ro và góp phần chia sẻ với người khác (A sai); C chỉ nói đến gánh nặng ngân sách, không phản ánh vai trò chia sẻ rủi ro, giảm chi phí cho người tham gia của bảo hiểm (C sai); D đánh giá sai lợi ích của BHXH.

Chọn B.

Tham gia BHYT là trách nhiệm của công dân theo quy định của pháp luật. Số liệu trên 86,8 triệu người tham gia BHYT thể hiện việc công dân thực hiện trách nhiệm đó. Các phương án B, C, D là quyền lợi được hưởng các chế độ bảo hiểm, không phải trách nhiệm.

Chọn A.

Quản lí thu, chi trong gia đình là việc sử dụng các khoản thu và chi nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của các thành viên sao cho phù hợp với nguồn thu nhập của gia đình (chi không vượt thu, có tiết kiệm).

Chọn A.

Quản lí thu, chi giúp kiểm soát các khoản chi chung, phân bổ hợp lí nguồn thu và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, việc "kiểm soát mọi khoản chi của các cá nhân" là không đúng: mỗi thành viên có quyền chủ động với một phần thu nhập, chi tiêu cá nhân của mình; quản lí thu, chi không có nghĩa là kiểm soát toàn bộ.

Chọn C.

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, quyền được khám bệnh, chữa bệnh bao gồm việc được thông tin, giải thích về tình trạng sức khỏe, phương pháp, dịch vụ khám chữa bệnh, giá dịch vụ, và được hướng dẫn cách tự theo dõi, chăm sóc, phòng ngừa tai biến.

Chọn A.

Bán thuốc hết hạn sử dụng là vi phạm quy định về kinh doanh dược và bị xử phạt vi phạm hành chính: hình thức chính là phạt tiền, kèm biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy toàn bộ số thuốc hết hạn. Cảnh cáo không phải hình thức xử phạt cho hành vi này; thu hồi giấy phép hoạt động hay chứng chỉ hành nghề vĩnh viễn không tương xứng với vi phạm.

Chọn B.

Nhờ hội nhập kinh tế quốc tế, doanh nghiệp tiếp cận được thị trường toàn cầu, xuất khẩu sầu riêng tăng mạnh (tăng 145,8% về giá trị), qua đó tăng giá trị xuất khẩu và khai thác tối ưu lợi thế quốc gia về nông sản nhiệt đới. B sai vì 470 triệu USD chỉ là của bốn tháng đầu năm; C sai vì 124,6% là mức tăng về lượng xuất khẩu; D không có căn cứ trong thông tin.

Chọn A.

Lô sầu riêng chứa cadmium vượt mức cho phép là vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và chất lượng hàng xuất khẩu, nên công ty S phải chịu trách nhiệm hành chính: bị xử phạt và có thể bị cấm (tạm dừng) xuất khẩu trong thời gian theo quy định. Yêu cầu đền bù 100% giá trị lô hàng (B) là tranh chấp dân sự theo hợp đồng giữa hai bên, được giải quyết bằng thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án; đó không phải trách nhiệm pháp lí do vi phạm quy định của pháp luật Việt Nam mà câu hỏi đặt ra.

Chọn C.

Theo nguyên tắc hợp tác, tôn trọng lẫn nhau trong quan hệ kinh tế quốc tế, khi phát sinh tranh chấp thương mại, các bên nên thương lượng trước tiên vì đây là cách nhanh, ít tốn kém và giữ được quan hệ đối tác. Chỉ khi thương lượng không thành mới dùng hòa giải, trọng tài hoặc tòa án. Đàm phán với chính phủ nước sở tại không phải cách giải quyết tranh chấp thương mại giữa các doanh nghiệp, còn đơn phương chấm dứt hợp đồng hay đưa ngay ra tòa án đi ngược tinh thần hợp tác (S lại là bên có hàng vi phạm).

Chọn A.

a) Sai: hội nhập song phương là giữa hai quốc gia; EU là liên minh khu vực gồm nhiều quốc gia, nên Hiệp định Việt Nam – EU không được xếp là hình thức hội nhập song phương theo cách phân loại này.

b) Đúng: để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và lộ trình hội nhập, doanh nghiệp cần chủ động đào tạo nguồn nhân lực có kĩ năng phù hợp.

c) Sai: xác định ý tưởng kinh doanh là bước khởi đầu khi lập kế hoạch kinh doanh; tập đoàn V đang kinh doanh và chỉ điều chỉnh chiến lược cho phù hợp với bối cảnh mới.

d) Sai: Thỏa thuận xanh đánh thuế carbon theo cường độ phát thải, ban đầu chỉ với một số nhóm hàng có nguy cơ ô nhiễm cao; nó không cấm tất cả hàng hóa không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu vào EU.

a) Sai: cá nhân kinh doanh trực tuyến có thu nhập vẫn có nghĩa vụ đăng kí, kê khai và nộp thuế như các hình thức kinh doanh khác.

b) Đúng: cá nhân kinh doanh có doanh thu năm dưới ngưỡng không phải nộp thuế theo quy định thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải kê khai. Doanh thu 90 triệu đồng/năm của chị Q thấp hơn ngưỡng này (khi Bộ ra đề, ngưỡng là 100 triệu đồng/năm).

c) Đúng: khi trả tiền công cho lao động làm bán thời gian, không kí hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng, từ 2 triệu đồng/lần trở lên, người trả thu nhập phải khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi chi trả.

d) Đúng: công dân có quyền học tập, được chủ động lựa chọn, điều chỉnh kế hoạch học tập (kể cả tạm nghỉ học) phù hợp với điều kiện của mình, theo quy định của cơ sở giáo dục.

a) Đúng: nâng cao năng suất, tăng lợi nhuận và cải thiện thu nhập cho người lao động là thực hiện trách nhiệm kinh tế, một nội dung của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

b) Sai: pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp lắp điện mặt trời; đây là quyết định tự nguyện nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường, không phải trách nhiệm pháp lí.

c) Đúng: theo Luật An toàn, vệ sinh lao động, hằng năm người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động; hai năm một lần là chưa đảm bảo quyền lợi của người lao động.

d) Đúng: cổ đông công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp, nên rủi ro hữu hạn; đồng thời được chia lợi nhuận, gắn bó với công ty.

a) Đúng: quy trình xử lí vụ việc chống bán phá giá gồm: khởi kiện (nộp hồ sơ yêu cầu) – điều tra – kết luận – áp dụng biện pháp chống bán phá giá (nếu có).

b) Đúng: theo cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, nước bị áp dụng biện pháp có quyền yêu cầu tham vấn với nước kia để giải quyết vụ việc.

c) Sai: chỉ cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới quyết định áp thuế; đại diện ngành sản xuất chỉ có quyền kiến nghị. Hơn nữa, việc hàng hóa được chính phủ trợ cấp là căn cứ cho biện pháp chống trợ cấp chứ không phải chống bán phá giá.

d) Sai: vụ việc chống bán phá giá do cơ quan quản lí nhà nước của nước nhập khẩu (ở đây là Bộ Công nghiệp nước N) điều tra và xử lí theo thủ tục hành chính; tranh chấp giữa hai nước được giải quyết qua tham vấn hoặc cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, không phải tại Tòa án của nước N.