Gợi ý (4,0 điểm): Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (1,0 điểm): xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng
– Vấn đề nghị luận: miền quê nào cũng là một phần không thể tách rời của Tổ quốc.
– Dung lượng: khoảng 600 chữ.
– Bằng chứng: thực tế đời sống và văn bản ở phần Đọc hiểu.
b. Yêu cầu cụ thể (3,0 điểm): thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.
b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội (0,5 điểm)
– Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.
– Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.
b2. Giải thích được vấn đề nghị luận (0,5 điểm)
– Vùng trời quê hương: chỉ miền quê cụ thể, thuộc về nguồn cội, thường gắn bó với đời sống tâm hồn của mỗi người.
– Bầu trời Tổ quốc: chỉ toàn bộ lãnh thổ đất nước rộng lớn, thiêng liêng, thuộc về chủ quyền của dân tộc.
– Khẳng định sự thống nhất giữa các miền quê cụ thể với đất nước rộng lớn, bất kì miền quê nào trên đất nước này cũng đều là Tổ quốc Việt Nam.
b3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận (1,0 điểm)
– Phân tích, chứng minh được vì sao mọi vùng trời quê hương đều là bầu trời Tổ quốc:
+ Sự gắn bó hữu cơ giữa quê hương và Tổ quốc: đất nước do nhiều vùng miền hợp thành, mỗi quê hương đều chịu ảnh hưởng và mang đặc điểm chung của đất nước như truyền thống, lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ,…
+ Con người Việt Nam sẵn sàng vượt qua ranh giới vùng miền để sống, chiến đấu, lao động, học tập… trong không gian đất nước. Khi đó, đất nước là quê hương.
– Phân tích, chứng minh được ý nghĩa của vấn đề nghị luận:
+ Đối với đất nước: tạo nên sức mạnh tổng hợp giúp đất nước chuyển biến mạnh mẽ; mỗi miền quê với vẻ đẹp riêng góp phần tạo nên một đất nước đa dạng, giàu màu sắc; giúp khái niệm đất nước trở nên gần gũi với mỗi người.
+ Đối với quê hương và mỗi cá nhân: mở ra không gian phát triển rộng lớn nhằm phát huy sức mạnh mỗi vùng miền và nội lực của mỗi cá nhân.
b4. Mở rộng, nâng cao được vấn đề nghị luận và rút ra bài học (0,5 điểm)
– Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận:
+ Khái niệm “quê hương” có thể thay đổi theo hoàn cảnh lịch sử cụ thể.
+ Đối thoại với những suy nghĩ hạn hẹp, địa phương cục bộ.
– Rút ra bài học: trong bối cảnh mới, mỗi cá nhân cần mở rộng tầm nhìn, thay đổi nhận thức, có hành động thiết thực, thể hiện trách nhiệm công dân với quê hương, đất nước.
b5. Sáng tạo (0,5 điểm)
– Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.
– Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.